نمونه اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی

نمونه اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی ابزاری رسمی است که برای ثبت و اعلام حقوقی نقض عهد طرف قرارداد به کار می رود تا زمینه را برای فسخ قرارداد، مطالبه خسارت یا دیگر اقدامات قانونی فراهم آورد. در دنیای پیچیده قراردادها و توافقات، گاهی اوقات پیمان شکنی و عدم ایفای وظایف از سوی یکی از طرفین، آرامش و مسیر یک معامله را به هم می ریزد. این شرایط می تواند حس سردرگمی و ناامیدی ایجاد کند، اما فراموش نشود که ابزارهای قانونی قدرتمندی برای احقاق حقوق شما وجود دارد. اظهارنامه عدم انجام تعهد قراردادی، دقیقاً در چنین موقعیتی به عنوان یک گام محکم و رسمی، راه را برای بازیابی حقوق پایمال شده هموار می سازد. این ابزار به شما کمک می کند تا نقض عهد را به صورت مستند و قانونی ثبت کرده و از ادعاهای آتی بی خبری طرف مقابل جلوگیری نمایید.

وقتی تعهدات قراردادی زیر پا گذاشته می شوند – ضرورت اقدام رسمی

تصور کنید قراردادی مهم را امضا کرده اید؛ شاید برای خرید یک ملک، همکاری در یک پروژه یا دریافت خدمات حیاتی. انتظارات و تعهدات متقابلی شکل گرفته که هر یک طرفین باید به آن ها پایبند باشند. اما زمانی که طرف مقابل از انجام وظایف خود سر باز می زند، وعده ها نادیده گرفته می شوند و زمان مقرر برای اجرای تعهدات به سادگی از دست می رود، اینجاست که احساس ناامنی و نیاز به یک اقدام جدی و رسمی به شدت حس می شود.

در چنین موقعیتی، صرف تذکرهای شفاهی یا نامه های عادی، اغلب نمی تواند اثربخشی لازم را داشته باشد و ممکن است در مراحل بعدی قضایی، ارزش اثباتی کافی را نداشته باشد. اینجاست که نقش اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی پررنگ می شود. این اظهارنامه نه تنها یک اخطار رسمی است، بلکه سند مهمی را برای مستندسازی نقض تعهد ایجاد می کند؛ سندی که می تواند پایه و اساس هرگونه اقدام حقوقی بعدی، اعم از فسخ قرارداد یا مطالبه خسارت باشد. در واقع، این اظهارنامه اولین تیر شما در کمان عدالت است که به سوی متخلف نشانه می رود و او را رسماً از عواقب قانونی فعل یا ترک فعلش آگاه می سازد.

نکته مهم و حیاتی که در این زمینه باید به آن توجه داشت، تفاوت ماهوی این اظهارنامه با اظهارنامه الزام به انجام تعهد است. در حالی که اظهارنامه الزام به انجام تعهد با هدف اصرار بر اجرای تعهد و فرصت دادن به متعهد برای جبران مافات ارسال می شود، اظهارنامه عدم انجام تعهد زمانی کاربرد دارد که دیگر امیدی به اجرای تعهد نیست یا شما تصمیم به پایان دادن به رابطه قراردادی و جبران خسارت دارید. این اظهارنامه در واقع ثبت رسمی نقض عهد و اعلام قصد شما برای اتخاذ اقدامات حقوقی بعدی بر مبنای آن نقض است. با درک این تمایز، می توانید با بینش و قدرت بیشتری مسیر حقوقی خود را طی کنید و از سردرگمی های احتمالی جلوگیری نمایید.

اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی چیست و چه هدفی دارد؟

در نظام حقوقی ایران، اظهارنامه به عنوان یک ابزار رسمی برای آگاه ساختن طرف مقابل از یک خواسته یا ادعا، جایگاه ویژه ای دارد. بر اساس ماده ۱۵۶ قانون آیین دادرسی مدنی، هر شخصی می تواند قبل از اقامه دعوا، حق خود را به وسیله اظهارنامه از طرف مقابل مطالبه کند. در همین راستا، اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی، سندی حقوقی و رسمی است که از طریق مراجع قضایی به طرف مقابل ابلاغ می شود و هدف اصلی آن، اعلام رسمی و مستند این واقعیت است که طرف قرارداد به تعهدات خود عمل نکرده است.

برخلاف اظهارنامه الزام به انجام تعهد که هدفش ملزم کردن طرف مقابل به اجرای تعهد است، در اظهارنامه عدم انجام تعهد، دیگر اصراری بر انجام تعهد وجود ندارد. بلکه تمرکز اصلی بر ثبت و مستندسازی نقض عهد است. این بدان معناست که شما به عنوان اظهارکننده، این عمل متعهدله را به عنوان تخلف از قرارداد تلقی کرده و قصد دارید بر مبنای این تخلف، اقدامات حقوقی بعدی مانند فسخ قرارداد یا مطالبه خسارت را پیگیری کنید. این اظهارنامه به نوعی یک اخطار نهایی است که نشان می دهد صبر شما به پایان رسیده و تصمیم به ورود به فاز جدی تری از پیگیری حقوقی گرفته اید.

اهمیت این اظهارنامه در مراحل بعدی قضایی غیرقابل انکار است. با ارسال آن، شما می توانید اثبات کنید که طرف مقابل را رسماً و به موقع از عدم ایفای تعهدش آگاه کرده اید و او نمی تواند مدعی بی اطلاعی باشد. همچنین، این اظهارنامه می تواند در اثبات سوء نیت، قصور یا تقصیر متعهد در عدم انجام تعهداتش نقش بسزایی ایفا کند. در واقع، از دیدگاه حقوقی، این سند یک حجت قوی برای نشان دادن جدیت شما در پیگیری حقوقی و مسئولیت پذیری طرف مقابل است. بدون این مستندسازی، ممکن است اثبات بسیاری از ادعاها در دادگاه با چالش مواجه شود و بار اثبات بر دوش شما سنگینی کند.

چه زمانی باید اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی را ارسال کنید؟ (شرایط کاربرد)

در زندگی روزمره و کسب و کار، قراردادها ستون فقرات روابط و معاملات را تشکیل می دهند. اما گاهی این ستون ها دچار تزلزل می شوند و تعهدات به درستی انجام نمی شوند. انتخاب زمان مناسب برای ارسال اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی، یک گام حیاتی است که می تواند سرنوشت حقوقی شما را رقم بزند. موارد زیر، شرایطی هستند که ارسال این اظهارنامه را ضروری می سازند و به شما کمک می کنند تا با قدرت بیشتری از حقوق خود دفاع کنید:

• عدم انجام کامل یا صحیح تعهدات در موعد مقرر:

  یکی از رایج ترین دلایل ارسال این اظهارنامه، زمانی است که طرف قرارداد در مهلت تعیین شده، تعهدات خود را به طور کامل یا صحیح انجام نداده است. فرض کنید پیمانکاری متعهد به تحویل پروژه ای در تاریخ مشخصی بوده و علیرغم گذشت آن تاریخ، پروژه هنوز ناتمام است یا کیفیت مورد انتظار را ندارد. در این حالت، برای ثبت رسمی این تخلف و جلوگیری از مرور زمان یا ادعای انجام تعهد از سوی طرف مقابل، ارسال اظهارنامه ضروری می شود.

• قصد فسخ قرارداد به دلیل نقض تعهد اساسی:

  در بسیاری از قراردادها، عدم انجام برخی تعهدات به قدری حیاتی است که می تواند مبنای فسخ کل قرارداد باشد. اگر نقض تعهد به حدی جدی است که ادامه قرارداد برای شما بی فایده یا غیرممکن شده است و قصد دارید قرارداد را فسخ کنید، ارسال اظهارنامه عدم انجام تعهد، پیش زمینه ای قانونی برای اعمال حق فسخ شما فراهم می کند. این اظهارنامه به طرف مقابل اعلام می کند که به دلیل عدم ایفای تعهد، قرارداد از نظر شما قابل ادامه نیست و فسخ خواهد شد.

• قصد مطالبه خسارات وارده ناشی از عدم انجام تعهد:

  عدم انجام تعهدات، اغلب موجب ورود خسارت به طرف دیگر می شود. این خسارات می تواند مالی باشد، مانند از دست دادن سود یا تحمیل هزینه های اضافی، یا حتی غیرمالی. اگر قصد دارید خسارات وارده را از متعهد مطالبه کنید، اظهارنامه عدم انجام تعهد، سند رسمی برای اثبات ارتباط بین نقض تعهد و خسارت وارده به شمار می رود. با این اظهارنامه، شما به طور رسمی اعلام می کنید که به دلیل عدم انجام تعهد، متحمل خسارت شده اید و قصد پیگیری آن را دارید.

• زمانی که اخطارهای شفاهی یا عادی اثربخش نبوده و نیاز به اقدام رسمی است:

  گاهی اوقات، قبل از هر اقدام رسمی، افراد تلاش می کنند تا با صحبت یا مکاتبات عادی، مشکل را حل کنند. اما اگر این تلاش ها بی ثمر ماند و طرف مقابل همچنان به تعهدات خود عمل نکرد، زمان آن رسیده که با ابزاری قاطع تر و رسمی تر وارد عمل شوید. اظهارنامه قضایی، به دلیل ماهیت رسمی و ابلاغ از طریق سیستم قضایی، جدیت و قاطعیت شما را به طرف مقابل نشان می دهد و او را متوجه عواقب قانونی بی توجهی اش می کند.

• هنگامی که شما تعهدات خود را انجام داده اید اما طرف مقابل از ایفای وظایفش سر باز زده است:

  در بسیاری از قراردادهای دوجانبه، تعهدات طرفین متقابل است. اگر شما به تمامی تعهدات خود عمل کرده اید – مثلاً مبلغ معامله را پرداخت کرده اید – اما طرف مقابل از انجام وظایف خود، مانند تحویل کالا یا انتقال سند، امتناع می ورزد، ارسال این اظهارنامه به شما این امکان را می دهد که به طور رسمی، انجام تعهدات خود و عدم انجام تعهدات طرف مقابل را مستند کنید. این امر به شما در اثبات حقانیت خود در صورت طرح دعوا کمک شایانی می کند.

در هر یک از این شرایط، اظهارنامه عدم انجام تعهد نه تنها یک ابزار اطلاع رسانی است، بلکه گام اول در مسیر دفاع از حقوق شما در مراجع قضایی محسوب می شود. این اقدام نشان دهنده هوشیاری و آگاهی شما نسبت به حقوق خود و تصمیم قاطعانه برای پیگیری آن است.

بسیار مهم است که بدانیم انتخاب زمان صحیح برای ارسال اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی، می تواند مسیر پرونده حقوقی را به طور کلی تغییر دهد و اثبات حقانیت شما را آسان تر کند.

ارکان اصلی و محتوای یک اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی

تنظیم یک اظهارنامه حقوقی، به ویژه اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی، نیازمند دقت و رعایت اصول خاصی است تا از نظر حقوقی معتبر و قابل استناد باشد. هر بخش از این سند، هدفی مشخص را دنبال می کند و اطلاعاتی کلیدی را به مخاطب ارائه می دهد. در ادامه به ارکان اصلی و محتوای مهم یک اظهارنامه عدم انجام تعهد می پردازیم:

1. مشخصات کامل اظهارکننده و مخاطب:

   این بخش، هویت طرفین اظهارنامه را به روشنی مشخص می کند. باید شامل نام، نام خانوادگی، نام پدر، شماره ملی (برای اشخاص حقیقی) یا شناسه ملی (برای اشخاص حقوقی)، شماره تماس و آدرس دقیق و کامل پستی طرفین باشد. دقت در این قسمت بسیار مهم است؛ زیرا هرگونه اشتباه می تواند منجر به عدم ابلاغ صحیح یا ایجاد مشکلات حقوقی در آینده شود. آدرس باید همان آدرس ثبت شده در قرارداد یا آخرین آدرس رسمی و قابل دسترس باشد.

2. موضوع اظهارنامه:

   در این قسمت، به طور خلاصه اما دقیق، ماهیت اظهارنامه بیان می شود. عباراتی مانند اعلام عدم انجام تعهدات قراردادی و فسخ قرارداد یا اعلام عدم انجام تعهدات قراردادی و مطالبه خسارت نمونه هایی از موضوع اظهارنامه هستند. این عنوان باید به وضوح هدف اصلی شما از ارسال اظهارنامه را منعکس کند تا مخاطب بلافاصله از قصد شما مطلع شود.

3. شرح دقیق قرارداد:

   این بخش قلب اظهارنامه است. باید اطلاعات کامل قرارداد مربوطه را شامل شود: شماره قرارداد (اگر موجود است)، تاریخ انعقاد قرارداد، طرفین قرارداد (نام کامل)، موضوع قرارداد (مانند قرارداد اجاره، بیع، پیمانکاری و غیره) و بندها یا مواد مشخصی از قرارداد که تعهدات را تعریف می کنند. هرچه شرح دقیق تر باشد، استنادپذیری اظهارنامه بالاتر می رود.

4. توضیح تعهدات نقض شده:

   در اینجا، به تفصیل و با ارجاع به بندها یا مواد خاص قرارداد، تعهداتی که توسط طرف مقابل نقض شده اند، توضیح داده می شوند. باید زمان مقرر برای انجام تعهد و شرح دقیق تخلف صورت گرفته به وضوح بیان شود. مثلاً: مطابق بند 5 قرارداد مورخ 1402/05/10، جنابعالی متعهد به تحویل 1000 کیلوگرم کالای X تا تاریخ 1402/06/10 بوده اید، اما تاکنون هیچ کالایی تحویل نشده است. این شفافیت، جای هیچ ابهامی را باقی نمی گذارد.

5. اعلام رسمی عدم انجام تعهد:

   پس از شرح تعهدات نقض شده، باید به صورت قاطع و رسمی تصریح شود که تعهدات مذکور انجام نشده و این عدم انجام تعهد از نظر شما به عنوان نقض قرارداد تلقی می گردد. این جمله باید محکم و بدون هیچ گونه تردید باشد و نشان دهنده موضع حقوقی شماست.

6. اعلام پیامدهای حقوقی:

   در این قسمت، شما قصد و نیت خود را برای اقدامات حقوقی بعدی اعلام می کنید. این می تواند شامل فسخ قرارداد، مطالبه خسارت (با ذکر نوع خسارت و در صورت امکان مبلغ)، یا هر اقدام قانونی دیگری باشد که قصد دارید بر مبنای نقض قرارداد انجام دهید. این بخش به مخاطب هشدار می دهد که چه عواقبی در انتظار اوست.

7. درج مهلت احتمالی (در صورت لزوم):

   گاهی اوقات، حتی در اظهارنامه عدم انجام تعهد، ممکن است بخواهید یک مهلت کوتاه (مثلاً 48 یا 72 ساعت) برای واکنش مخاطب تعیین کنید. این مهلت لزوماً برای انجام تعهد نیست، بلکه برای پاسخگویی، توضیح یا انجام اقدامات مقدماتی از سوی اوست. این بخش باید با احتیاط و با مشاوره حقوقی درج شود تا با هدف اصلی اظهارنامه تضاد پیدا نکند.

8. تذکر به عواقب قانونی:

   در پایان، لازم است به مخاطب تذکر داده شود که در صورت عدم توجه به مفاد اظهارنامه و ادامه بی توجهی به نقض قرارداد، اظهارکننده مجبور به پیگیری قضایی خواهد بود و تمامی هزینه های دادرسی و خسارات احتمالی نیز بر عهده متخلف خواهد بود. این بخش، جنبه بازدارندگی و هشداردهنده اظهارنامه را تقویت می کند.

9. ذکر ماده 156 قانون آیین دادرسی مدنی:

   ارجاع به ماده 156 قانون آیین دادرسی مدنی، جنبه قانونی اظهارنامه را برجسته می کند و به مخاطب یادآوری می کند که این سند، یک مکاتبه عادی نیست، بلکه دارای اعتبار حقوقی است.

با رعایت دقیق این ارکان و نگارش صحیح متن، اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی به یک سند حقوقی قدرتمند تبدیل می شود که می تواند نقش محوری در احقاق حقوق شما ایفا کند.

نحوه تنظیم و ارسال اظهارنامه عدم انجام تعهد از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی

در عصر دیجیتال، سیستم قضایی نیز گام های بزرگی در جهت الکترونیکی شدن برداشته است. دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، مرکزی هستند که بسیاری از امور قضایی، از جمله تنظیم و ارسال اظهارنامه، را تسهیل می کنند. استفاده از این دفاتر نه تنها اعتبار و رسمیت بیشتری به اظهارنامه شما می بخشد، بلکه فرآیند ابلاغ آن را نیز تضمین می کند. در ادامه به مراحل گام به گام تنظیم و ارسال اظهارنامه عدم انجام تعهد از این طریق می پردازیم:

1. عضویت در سامانه ثنا:

   اولین و ضروری ترین گام، ثبت نام و دریافت کد کاربری در سامانه ثنا (سامانه ابلاغ الکترونیکی قضایی) است. بدون عضویت در این سامانه، امکان ارسال اظهارنامه الکترونیکی وجود ندارد. این فرآیند با مراجعه حضوری به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا به صورت آنلاین از طریق وب سایت ثنا قابل انجام است.

2. تهیه پیش نویس متن اظهارنامه:

   قبل از مراجعه به دفتر خدمات قضایی، پیش نویس کامل متن اظهارنامه خود را بر اساس ارکان اصلی که پیش تر توضیح داده شد، آماده کنید. این متن باید شامل مشخصات دقیق طرفین، شرح قرارداد، تعهدات نقض شده، و پیامدهای حقوقی مورد نظر شما باشد. نگارش حقوقی و دقیق متن از اهمیت بالایی برخوردار است.

3. مراجعه به دفتر خدمات الکترونیک قضایی:

   با در دست داشتن مدارک هویتی (کارت ملی، شناسنامه) و اسناد مربوط به قرارداد (مانند اصل یا کپی قرارداد، فاکتورها، مکاتبات و هر مدرکی که نشان دهنده نقض تعهد باشد)، به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید.

4. ثبت اظهارنامه:

   کارشناس دفتر خدمات قضایی، متن پیش نویس شما را در سیستم ثبت می کند. در این مرحله، دقت در ورود اطلاعات بسیار مهم است. تمامی مشخصات طرفین، موضوع اظهارنامه، و متن اصلی باید عینا وارد شوند. در صورت نیاز به پیوست مدارک، آن ها را نیز به اظهارنامه پیوست کنید. این پیوست ها می توانند شامل کپی قرارداد، فیش های واریزی، تصاویر مربوط به عدم انجام کار و غیره باشند.

5. پرداخت هزینه:

   پس از ثبت اطلاعات، هزینه مربوط به ارسال اظهارنامه از طریق سیستم دفاتر خدمات قضایی پرداخت می شود. این هزینه معمولاً ثابت و بر اساس تعرفه های مصوب قوه قضائیه است.

6. ابلاغ الکترونیکی:

   پس از طی مراحل فوق، اظهارنامه به صورت الکترونیکی از طریق سامانه ثنا به مخاطب ابلاغ می شود. یک رسید الکترونیکی حاوی کد پیگیری نیز به شما داده خواهد شد که می توانید از طریق آن وضعیت ابلاغ اظهارنامه را پیگیری کنید. ابلاغ الکترونیکی به منزله ابلاغ رسمی است و از تاریخ مشاهده اظهارنامه توسط مخاطب در سامانه ثنا، آثار حقوقی آن جاری می شود.

نکات مهم در تکمیل فرم اظهارنامه الکترونیکی شامل بررسی چندباره اطلاعات وارد شده، اطمینان از صحت آدرس و شماره ملی یا شناسه ملی مخاطب، و استفاده از زبان حقوقی و رسمی است. هرگونه سهل انگاری در این مراحل می تواند ابلاغ را به تعویق انداخته یا اعتبار حقوقی آن را تضعیف کند. با رعایت این نکات، شما می توانید با خیالی آسوده و قدمی محکم، اظهارنامه عدم انجام تعهد خود را به طور رسمی به طرف مقابل ابلاغ کنید.

آثار حقوقی و پیامدهای ارسال اظهارنامه عدم انجام تعهد

ارسال اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی، صرفاً یک مکاتبه ساده نیست؛ بلکه یک اقدام حقوقی با پیامدهای عمیق و گسترده است. این سند، دریچه ای به روی مراحل حقوقی بعدی باز می کند و به شما امکان می دهد تا با پشتوانه قانونی، از حقوق خود دفاع کنید. درک این آثار حقوقی به شما کمک می کند تا اهمیت این گام اولیه را بهتر درک کرده و با دیدی بازتر تصمیم گیری کنید:

1. مستندسازی رسمی نقض تعهد:

   بارزترین و شاید مهم ترین اثر ارسال این اظهارنامه، ایجاد یک سند رسمی و معتبر است که به طور قطع نشان می دهد طرف مقابل به تعهدات خود عمل نکرده است. این سند در هرگونه دعوای آتی در دادگاه، به عنوان دلیل و مدرکی قاطع مورد استناد قرار می گیرد و جای هیچ شکی را برای قاضی باقی نمی گذارد.

2. ایجاد حق فسخ یا مطالبه خسارت:

   اظهارنامه عدم انجام تعهد، زمینه قانونی را برای اعمال حق فسخ قرارداد (در صورت وجود شرایط آن در قرارداد یا قانون) یا مطالبه خسارات ناشی از نقض عهد فراهم می آورد. با ارسال این اظهارنامه، شما رسماً اعلام کرده اید که نقض تعهد صورت گرفته و اکنون به دنبال راهکارهای قانونی برای جبران آن هستید.

3. جلوگیری از ادعای بی خبری:

   پس از ابلاغ رسمی اظهارنامه، طرف مقابل نمی تواند ادعا کند که از نقض تعهدات یا قصد شما برای پیگیری قانونی بی اطلاع بوده است. سیستم ابلاغ الکترونیکی ثنا، زمان و تاریخ دقیق ابلاغ و مشاهده اظهارنامه را ثبت می کند و این اطلاعات در مراجع قضایی قابل استناد است.

4. آمادگی برای طرح دعوا:

   در بسیاری از موارد، ارسال اظهارنامه عدم انجام تعهد، پیش نیاز قانونی یا حداقل یک اقدام بسیار مؤثر قبل از طرح دعوا در مراجع قضایی است. دادگاه ها معمولاً از این که طرفین پیش از ورود به فاز قضایی، تلاش کرده باشند تا از طریق مجاری رسمی مشکلات خود را حل کنند، استقبال می کنند و این نشان دهنده حسن نیت اظهارکننده است.

5. امکان توقف مرور زمان:

   در برخی موارد خاص حقوقی، ارسال اظهارنامه می تواند موجب توقف یا قطع مرور زمان دعاوی مربوط به آن تعهد شود. این بدان معناست که با ارسال اظهارنامه، مهلت قانونی برای طرح دعوا متوقف شده و از بین نمی رود، که این خود یک مزیت بزرگ برای حفظ حقوق شماست.

6. تأثیر روانی بر مخاطب:

   گاهی اوقات، صرف دریافت یک اظهارنامه رسمی از سوی مراجع قضایی، می تواند تأثیر روانی قابل توجهی بر طرف مقابل داشته باشد. این اقدام ممکن است او را به جدیت وادارد و ترغیب کند تا برای جلوگیری از عواقب حقوقی جدی تر، به دنبال حل و فصل مشکل برآید.

به طور خلاصه، ارسال اظهارنامه عدم انجام تعهد، نه تنها یک اقدام پیشگیرانه است، بلکه یک گام قاطعانه و محکم در مسیر احقاق حقوق شماست که مسیر را برای اقدامات قانونی بعدی هموار می کند و جایگاه حقوقی شما را تقویت می بخشد.

تفاوت اساسی: اظهارنامه عدم انجام تعهد در مقابل اظهارنامه الزام به انجام تعهد

در مواجهه با نقض قرارداد، دو ابزار حقوقی رایج وجود دارد که گاهی اوقات ممکن است با یکدیگر اشتباه گرفته شوند: اظهارنامه عدم انجام تعهد و اظهارنامه الزام به انجام تعهد. هرچند هر دو از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ارسال می شوند و یک اخطار رسمی به شمار می روند، اما هدف، زمان ارسال و پیامدهای حقوقی آن ها به طور اساسی با یکدیگر متفاوت است. درک این تمایز حیاتی است تا بتوانید ابزار مناسب را در زمان مناسب به کار گیرید و مسیر حقوقی خود را به درستی انتخاب کنید.

ویژگی	اظهارنامه عدم انجام تعهد	اظهارنامه الزام به انجام تعهد
هدف اصلی	ثبت رسمی نقض تعهد و اعلام قصد برای فسخ قرارداد یا مطالبه خسارت.	ملزم کردن طرف مقابل به اجرای تعهدات و دادن فرصتی برای جبران.
زمان ارسال	زمانی که دیگر امیدی به اجرای تعهد نیست، یا تعهد به طور کامل از بین رفته است و قصد فسخ یا مطالبه خسارت وجود دارد.	زمانی که هنوز انتظار یا امکان اجرای تعهد وجود دارد و متعهدله مایل به ادامه قرارداد با انجام تعهد است.
رویکرد	رویکرد قاطعانه، پایان دهنده به رابطه قراردادی و آغازگر فرآیند جبران خسارت یا فسخ.	رویکرد التزامی، فرصت دهنده و تلاش برای حفظ قرارداد و اجرای آن.
پیامدهای حقوقی	ایجاد مبنای حقوقی برای فسخ قرارداد، مطالبه خسارت و آمادگی برای طرح دعوای مربوط به جبران خسارت.	ایجاد مبنای حقوقی برای طرح دعوای الزام به انجام تعهد در صورت عدم توجه به اظهارنامه.
تأکید بر	عدم انجام تعهد و عواقب آن.	ضرورت انجام تعهد و مهلت قانونی برای آن.

هدف: ثبت نقض در مقابل اصرار بر انجام

اظهارنامه عدم انجام تعهد: هدف این اظهارنامه، همانطور که از نامش پیداست، اعلام رسمی این موضوع است که طرف مقابل به تعهد خود عمل نکرده است. در واقع، این یک اعلام وضعیت حقوقی است. شما با ارسال این اظهارنامه، نقض عهد را مستند می کنید و به طور ضمنی یا صریح، قصد خود را برای اقدامات بعدی مانند فسخ قرارداد، مطالبه خسارت، یا پایان دادن به رابطه قراردادی اعلام می کنید. این اظهارنامه زمانی ارسال می شود که شما از انجام تعهد ناامید شده اید و دیگر مایل به ادامه رابطه با وضعیت فعلی نیستید.

اظهارنامه الزام به انجام تعهد: در مقابل، هدف اظهارنامه الزام به انجام تعهد، اصرار و الزام طرف مقابل به اجرای تعهداتش است. با ارسال این اظهارنامه، شما به متعهد فرصت می دهید تا در مهلتی مشخص، به وظایف خود عمل کند. این اظهارنامه معمولاً زمانی ارسال می شود که شما هنوز تمایل به اجرای قرارداد دارید و می خواهید طرف مقابل را به انجام وظایفش ترغیب کنید، نه اینکه قرارداد را فسخ کرده یا مطالبه خسارت کنید.

زمان ارسال: وقتی امیدی به انجام نیست در مقابل زمانی که انتظار انجام می رود

اظهارنامه عدم انجام تعهد: زمانی ارسال می شود که موعد انجام تعهد گذشته، و نقض عهد به حدی جدی است که ادامه قرارداد منطقی به نظر نمی رسد. به عبارت دیگر، شما به این نتیجه رسیده اید که تعهد به درستی انجام نخواهد شد یا انجام آن دیگر فایده ای ندارد. این اظهارنامه اغلب به عنوان یک پیش زمینه برای فسخ قرارداد یا مطالبه خسارات ناشی از عدم اجرای تعهدات حیاتی استفاده می شود.

اظهارنامه الزام به انجام تعهد: معمولاً در مراحلی ارسال می شود که هنوز امکان یا انتظار اجرای تعهد وجود دارد. شاید تعهد با کمی تأخیر قابل اجرا باشد یا شما مایل هستید که طرف مقابل به وظایفش عمل کند تا قرارداد به سرانجام برسد. این اظهارنامه به نوعی یک آخرین هشدار قبل از آن است که وضعیت از مرحله الزام به مرحله عدم انجام برسد.

پیامدهای حقوقی متفاوت

ارسال اظهارنامه عدم انجام تعهد، می تواند به طور مستقیم راه را برای دعوای فسخ قرارداد یا مطالبه خسارت هموار کند. در حالی که اظهارنامه الزام به انجام تعهد، بیشتر پیش زمینه ای برای دعوای الزام به انجام تعهد در دادگاه است. هر یک از این دعاوی، مسیر قضایی و مراحل متفاوتی دارند و نیازمند جمع آوری مدارک و مستندات خاص خود هستند.

با توجه به این تفاوت ها، مهم است که در هر موقعیت خاص، ابتدا هدف خود را به روشنی مشخص کنید. آیا می خواهید طرف مقابل را به انجام تعهد وادارید و قرارداد را حفظ کنید؟ یا اینکه از عدم انجام تعهد او ناامید شده اید و به دنبال فسخ قرارداد و جبران خسارات هستید؟ پاسخ به این سوال، نوع اظهارنامه ای که باید ارسال کنید را مشخص خواهد کرد.

نمونه اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی

در ادامه، دو نمونه اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی ارائه می شود که می توانید با توجه به شرایط خاص خود، آن ها را ویرایش و استفاده نمایید. توجه داشته باشید که این نمونه ها صرفاً الگو هستند و برای مسائل حقوقی پیچیده، همواره توصیه می شود با یک وکیل یا مشاور حقوقی مجرب مشورت کنید.

نمونه ۱: اظهارنامه اعلام عدم انجام تعهد و فسخ قرارداد (عمومی)

مشخصات اظهارکننده:
نام و نام خانوادگی: [نام و نام خانوادگی اظهارکننده]
نام پدر: [نام پدر]
شماره ملی: [شماره ملی]
آدرس کامل: [آدرس دقیق و کامل اظهارکننده]
شماره تلفن: [شماره تلفن اظهارکننده]

مشخصات مخاطب:
نام و نام خانوادگی: [نام و نام خانوادگی مخاطب]
نام پدر: [نام پدر مخاطب]
شماره ملی/شناسه ملی: [شماره ملی/شناسه ملی مخاطب]
آدرس کامل: [آدرس دقیق و کامل مخاطب]
شماره تلفن: [شماره تلفن مخاطب]

موضوع اظهارنامه: اعلام رسمی عدم انجام تعهدات قراردادی و فسخ قرارداد شماره [شماره قرارداد] مورخ [تاریخ قرارداد]

شرح اظهارنامه:

مخاطب محترم؛

احتراماً، بدینوسیله به استناد ماده ۱۵۶ قانون آیین دادرسی مدنی و جهت حفظ حقوق قانونی اینجانب، مراتب ذیل رسماً به جنابعالی ابلاغ می گردد:

1.  به موجب قرارداد [نوع قرارداد، مثلاً بیع/پیمانکاری/اجاره] به شماره [شماره قرارداد، در صورت وجود] که در تاریخ [تاریخ انعقاد قرارداد] مابین اینجانب (به عنوان [سمت شما در قرارداد]) و جنابعالی (به عنوان [سمت مخاطب در قرارداد]) در خصوص [موضوع قرارداد به طور خلاصه] منعقد گردید، جنابعالی متعهد به انجام [تعهدات مشخص مخاطب را به طور دقیق ذکر کنید، مثلاً: تحویل مبیع (آپارتمان پلاک ثبتی ...) تا تاریخ 1402/08/01] بوده اید.

2.  مطابق بند [شماره بند یا ماده مربوطه] از قرارداد مذکور، [تعهد یا تعهداتی که نقض شده اند را با جزئیات و با ارجاع به بند قرارداد شرح دهید، مثلاً: تحویل مبیع در موعد مقرر (1402/08/01) جزء تعهدات اساسی و حیاتی جنابعالی محسوب می شده است].

3.  متأسفانه علیرغم سپری شدن مهلت مقرر جهت ایفای تعهدات فوق الذکر و گذشت [تعداد روز/ماه] از تاریخ تعیین شده، جنابعالی تا این لحظه هیچ گونه اقدامی در جهت [تعهدات نقض شده را مجدداً ذکر کنید، مثلاً: تحویل مبیع به اینجانب] به عمل نیاورده اید.

4.  اینجانب با ایفای تمامی تعهدات قراردادی خود، از جمله [تعهدات خود را ذکر کنید، مثلاً: پرداخت کامل ثمن معامله به مبلغ ... ریال در تاریخ ...]، حسن نیت خود را به اثبات رسانده ام و انتظار داشتم جنابعالی نیز به تعهدات متقابل خود پایبند باشید.

5.  با توجه به عدم انجام تعهدات اساسی و حیاتی از سوی جنابعالی که موجب اخلال در حقوق اینجانب و عدم امکان ادامه قرارداد شده است، بدینوسیله رسماً به اطلاع می رساند که اینجانب به استناد ماده [ماده قانونی یا بند قراردادی مربوط به فسخ، مثلاً: مواد 226 و 227 قانون مدنی و بند 10 قرارداد فی مابین] و به موجب این اظهارنامه، قرارداد شماره [شماره قرارداد] مورخ [تاریخ قرارداد] را فسخ شده تلقی نموده و حق خود را برای مطالبه تمامی خسارات وارده (اعم از خسارت عدم انجام تعهد، خسارت تأخیر تأدیه و ...) از مراجع ذی صلاح قانونی محفوظ می دانم.

6.  لذا از جنابعالی تقاضا می شود در اسرع وقت (حداکثر ظرف ۴۸ ساعت از تاریخ ابلاغ این اظهارنامه) جهت تسویه حساب و جبران خسارات وارده با اینجانب تماس حاصل نمایید. بدیهی است در صورت عدم توجه به این اظهارنامه، اینجانب ناگزیر به طرح دعوای فسخ قرارداد و مطالبه تمامی خسارات وارده از مراجع قضایی خواهم بود و تمامی هزینه های دادرسی و حق الوکاله وکیل نیز بر عهده جنابعالی خواهد بود.

با تشکر و احترام
[نام و نام خانوادگی اظهارکننده]
تاریخ: [تاریخ تنظیم اظهارنامه]

نمونه ۲: اظهارنامه اعلام عدم انجام تعهد و مطالبه خسارت (مثلاً در قرارداد پیمانکاری/اجاره)

مشخصات اظهارکننده:
نام و نام خانوادگی: [نام و نام خانوادگی اظهارکننده]
نام پدر: [نام پدر]
شماره ملی: [شماره ملی]
آدرس کامل: [آدرس دقیق و کامل اظهارکننده]
شماره تلفن: [شماره تلفن اظهارکننده]

مشخصات مخاطب:
نام و نام خانوادگی: [نام و نام خانوادگی مخاطب]
نام پدر: [نام پدر مخاطب]
شماره ملی/شناسه ملی: [شماره ملی/شناسه ملی مخاطب]
آدرس کامل: [آدرس دقیق و کامل مخاطب]
شماره تلفن: [شماره تلفن مخاطب]

موضوع اظهارنامه: اعلام رسمی عدم انجام تعهدات قراردادی و مطالبه خسارت ناشی از آن

شرح اظهارنامه:

مخاطب محترم؛

احتراماً، بدینوسیله به استناد ماده ۱۵۶ قانون آیین دادرسی مدنی و جهت حفظ حقوق قانونی اینجانب، مراتب ذیل رسماً به جنابعالی ابلاغ می گردد:

1.  به موجب قرارداد [نوع قرارداد، مثلاً پیمانکاری/اجاره/خدمات] که در تاریخ [تاریخ انعقاد قرارداد] مابین اینجانب (به عنوان [سمت شما در قرارداد]) و جنابعالی (به عنوان [سمت مخاطب در قرارداد]) در خصوص [موضوع قرارداد به طور خلاصه، مثلاً: اجرای عملیات ساختمانی در ملک واقع در ...] منعقد گردید، جنابعالی متعهد به انجام [تعهدات مشخص مخاطب را به طور دقیق ذکر کنید، مثلاً: تکمیل پروژه ساختمانی مطابق نقشه ها و مشخصات فنی پیوست قرارداد و تحویل آن تا تاریخ 1402/09/01] بوده اید.

2.  مطابق بند [شماره بند یا ماده مربوطه] از قرارداد مذکور، [تعهد یا تعهداتی که نقض شده اند را با جزئیات و با ارجاع به بند قرارداد شرح دهید، مثلاً: تکمیل پروژه و تحویل در موعد مقرر، جزء شرایط اساسی قرارداد بوده است. همچنین در بند 7 قرارداد، جریمه دیرکرد روزانه به ازای هر روز تأخیر، مبلغ 500,000 ریال پیش بینی شده است].

3.  متأسفانه علیرغم سپری شدن مهلت مقرر جهت ایفای تعهدات فوق الذکر و گذشت [تعداد روز/ماه] از تاریخ تعیین شده، جنابعالی تا این لحظه هیچ گونه اقدامی در جهت [تعهدات نقض شده را مجدداً ذکر کنید، مثلاً: تکمیل و تحویل پروژه] به عمل نیاورده اید و به دلیل این تأخیر [یا: عدم انجام کامل پروژه]، اینجانب متحمل خسارات سنگینی شده ام.

4.  خسارات وارده به اینجانب ناشی از عدم انجام تعهد جنابعالی، شامل [انواع خسارات را به تفکیک و در صورت امکان با مبلغ تقریبی ذکر کنید، مثلاً: خسارت تأخیر در تحویل به مبلغ 5,000,000 ریال (10 روز تأخیر × 500,000 ریال)، اجاره از دست رفته به مبلغ 20,000,000 ریال، و هزینه اسکان موقت به مبلغ 10,000,000 ریال] می باشد که مجموعاً مبلغ [مجموع خسارات] ریال برآورد می گردد.

5.  با توجه به عدم انجام تعهدات قراردادی و ورود خسارات مالی به اینجانب، بدینوسیله رسماً به جنابعالی اعلام می گردد که اینجانب به استناد مواد 221، 226، 227، 228 و 331 قانون مدنی، حق خود را برای مطالبه تمامی خسارات وارده فوق الذکر و سایر خسارات احتمالی که در آینده کشف خواهد شد، از مراجع ذی صلاح قانونی محفوظ می دانم.

6.  لذا از جنابعالی تقاضا می شود در اسرع وقت (حداکثر ظرف ۷۲ ساعت از تاریخ ابلاغ این اظهارنامه) جهت جبران خسارات وارده و تعیین تکلیف نهایی با اینجانب تماس حاصل نمایید. بدیهی است در صورت عدم توجه به این اظهارنامه، اینجانب ناگزیر به طرح دعوای مطالبه خسارت از مراجع قضایی خواهم بود و تمامی هزینه های دادرسی و حق الوکاله وکیل نیز بر عهده جنابعالی خواهد بود.

با تشکر و احترام
[نام و نام خانوادگی اظهارکننده]
تاریخ: [تاریخ تنظیم اظهارنامه]

برای ویرایش و استفاده از این نمونه ها، لازم است که جای خالی ها را با اطلاعات دقیق و صحیح خود پر کنید. همچنین، اگر بند یا ماده خاصی از قرارداد شما به شرایط فسخ یا مطالبه خسارت اشاره دارد، حتماً به آن در متن اظهارنامه استناد کنید. اضافه کردن پیوست هایی مانند کپی قرارداد، فاکتورها، عکس ها یا هر مدرک دیگری که ادعای شما را تقویت می کند، بسیار مفید خواهد بود.

نتیجه گیری: اقدام قاطعانه برای حفظ حقوق شما

در پیچ و خم روابط قراردادی، گاهی ناگزیر با عدم انجام تعهدات از سوی طرف مقابل روبرو می شویم. این تجربه می تواند آزاردهنده و موجب خسارت های مادی و معنوی باشد. در چنین شرایطی، سکوت و بی عملی نه تنها به حل مشکل کمکی نمی کند، بلکه ممکن است به از دست رفتن حقوق شما منجر شود. همانطور که در این مقاله بررسی شد، نمونه اظهارنامه عدم انجام تعهدات قراردادی یک ابزار حقوقی قدرتمند و حیاتی است که به شما امکان می دهد تا با قاطعیت و به صورت رسمی، نقض عهد را مستند کرده و مسیر را برای احقاق حقوق خود هموار سازید.

با درک ماهیت این اظهارنامه و تفاوت آن با اظهارنامه الزام به انجام تعهد، می توانید با بینش کافی، بهترین تصمیم را در شرایط دشوار بگیرید. این اقدام نه تنها به طرف مقابل نشان می دهد که شما از حقوق خود آگاهید و در پیگیری آن جدی هستید، بلکه یک سند رسمی برای استفاده در مراحل بعدی قضایی، اعم از فسخ قرارداد یا مطالبه خسارت، فراهم می آورد. این اظهارنامه به مثابه یک هشدار نهایی است که راه را برای هرگونه ادعای بی خبری مسدود می کند و پایه و اساس دعوای حقوقی آتی را مستحکم می سازد.

به یاد داشته باشید که دقت در تنظیم این اظهارنامه و رعایت تمامی ارکان آن، از مشخصات دقیق طرفین گرفته تا شرح کامل و مستند تعهدات نقض شده و پیامدهای حقوقی، از اهمیت بالایی برخوردار است. هر چه اظهارنامه شما دقیق تر و مستندتر باشد، از قدرت حقوقی بیشتری برخوردار خواهد بود. از این رو، بهره گیری از این راهنمای جامع و نمونه های ارائه شده، می تواند گام اول شما برای حفظ و بازیابی حقوق تان باشد. با درک عمیق تر از این ابزار، گام اول را برای حفظ حقوق خود بردارید و از این راهنمای جامع برای تنظیم دقیق اظهارنامه خود بهره ببرید.