خلاصه کتاب تحقیقات دانشمندان آذربایجانی درباره زبان فارسی ( نویسنده جمیله صادقوا، طیبه علسگروا )

کتاب «تحقیقات دانشمندان آذربایجانی درباره زبان فارسی» اثر جمیله صادقوا و طیبه علسگروا، به بررسی نقش پررنگ و کمتر شناخته شده پژوهشگران آذربایجانی در گسترش و مطالعه زبان فارسی از قرن یازدهم تا بیستم میلادی می پردازد. این اثر با رویکردی تحلیلی و جامع، خواننده را با سیر تاریخی و نقاط عطف زبان شناسی فارسی در بستر تعاملات فرهنگی ایران و منطقه قفقاز آشنا می سازد.

سفری عمیق در دل تاریخ زبان فارسی، پیوند ناگسستنی آن با فرهنگ ها و مردمان گوناگون، و تلاش بی وقفه دانشمندانی که عمر خود را وقف این میراث گران بها کرده اند، تجربه ای است که خواندن این کتاب به ارمغان می آورد. این کتاب نه تنها یک اثر پژوهشی است، بلکه روایتی است از ارادت و همت مردانی از سرزمین آذربایجان که درک و معرفی زبان فارسی را رسالت خود می دانستند. پژوهشگران در این اثر خواننده را به کشف یک مسیر علمی دعوت می کنند که در آن، هر فصل لایه ای جدید از پیچیدگی ها و زیبایی های زبان فارسی را بر ما آشکار می سازد و نقش کلیدی دانشمندان آذربایجانی در این فرآیند را برجسته می کند.

۱. نگاهی به نویسندگان و هدف اصلی پژوهش

در پس هر اثر علمی ارزشمند، ذهن هایی کنجکاو و پژوهشگر نهفته است که با تلاشی بی وقفه، دریچه هایی نو به روی دانش می گشایند. جمیله صادقوا و طیبه علسگروا، دو شرق شناس برجسته از جمهوری آذربایجان، از جمله این پژوهشگران هستند که با نگارش کتاب «تحقیقات دانشمندان آذربایجانی درباره زبان فارسی»، خدمتی شایان به حوزه زبان شناسی و مطالعات فرهنگی کرده اند. پیشینه علمی این دو نویسنده، حاکی از تخصص عمیق آن ها در مطالعات خاورشناسی و به ویژه زبان های منطقه است. تمرکز آن ها بر زبان فارسی نه تنها از علاقه شخصی شان سرچشمه می گیرد، بلکه ریشه در پیوندهای دیرینه تاریخی و فرهنگی میان ایران و آذربایجان دارد که خود بستر مساعدی برای شکوفایی پژوهش های مشترک فراهم آورده است.

رسالت و فرضیه اصلی این کتاب، فراتر از یک بررسی سطحی، بر آن است تا نقش محوری دانشمندان آذربایجانی را در سیر تاریخی و تحولات زبان فارسی، از قرن یازدهم تا بیستم میلادی، با جزئیات و دقت علمی بی نظیری مورد واکاوی قرار دهد. هدف اصلی این است که نشان دهد چگونه این پژوهشگران، با وجود موقعیت جغرافیایی و شرایط سیاسی متفاوت، سهمی انکارناپذیر در تدوین قواعد دستوری، حفظ اصالت، و غنای زبان فارسی داشته اند. نویسندگان به دنبال پر کردن خلاءهایی در تاریخ زبان شناسی فارسی هستند که شاید پیش از این کمتر مورد توجه قرار گرفته باشد و از این رهگذر، تصویری جامع تر و منصفانه تر از تکامل این زبان ارائه دهند.

یکی از نقاط قوت چشمگیر این پژوهش، متدولوژی جامع و استفاده از منابع گسترده و متنوع است. صادقوا و علسگروا، تنها به منابع فارسی اکتفا نکرده اند؛ بلکه برای تدوین این اثر، به دقت به بررسی متون و اسناد به زبان های ترکی آذری، ترکی استانبولی، عربی، روسی، انگلیسی و فرانسه پرداخته اند. این گستردگی در منابع، عمق و اعتبار علمی کتاب را دوچندان می کند و به خواننده این اطمینان را می دهد که با اثری مستند و با پشتوانه قوی روبروست. این رویکرد چندزبانه، امکان مقایسه و تحلیل تطبیقی را فراهم آورده و پژوهشگران را قادر ساخته تا تصویری دقیق از تأثیرات متقابل فرهنگی و علمی در منطقه ارائه دهند.

۲. خلاصه جامع و تحلیل فصل به فصل کتاب

این بخش، قلب تپنده کتاب «تحقیقات دانشمندان آذربایجانی درباره زبان فارسی» است و جایی است که خواننده به اعماق پژوهش نویسندگان نفوذ می کند و با یافته های فصل به فصل آن ها آشنا می شود. هر فصل گامی است در راستای روشن ساختن ابعاد مختلفی از تاریخ و تحول زبان فارسی، که با دقت و وسواس علمی مورد بررسی قرار گرفته اند.

۲.۱. سخن مترجم و مقدمه کتاب

کتاب با «سخن مترجم» آغاز می شود، بخشی که اهمیت ویژه ای در برقراری ارتباط میان خواننده فارسی زبان و محتوای اصلی اثر دارد. عباد ممی زاده، مترجم توانا، با درایت خود، نه تنها متن را از زبان اصلی به فارسی برگردانده، بلکه روح و پیام اصلی کتاب را نیز حفظ کرده است. سخن مترجم اغلب به خواننده کمک می کند تا با زمینه و اهمیت پژوهش آشنا شود و پلی است میان فرهنگ مبدأ و مقصد. این بخش، پیش درآمدی است برای درک بهتر چارچوب فکری و انگیزه های نویسندگان.

مقدمه کتاب نیز به مثابه نقشه راه عمل می کند. در این بخش، نویسندگان مسئله اصلی پژوهش را طرح می کنند: بررسی نقش دانشمندان آذربایجانی در تاریخ زبان فارسی و تدوین قواعد آن. آن ها چارچوب نظری خود را تشریح کرده، دوره های زمانی مورد بحث را مشخص می کنند (از قرن یازدهم تا قرن بیستم میلادی)، و اهمیت این مطالعه را برای غنای زبان شناسی فارسی و درک بهتر پیوندهای فرهنگی منطقه برجسته می سازند. این مقدمه به خواننده کمک می کند تا قبل از ورود به جزئیات، دیدگاهی کلی از محتوای پیش رو به دست آورد.

۲.۲. فصل اول: وضعیت زبان شناسی تا ایجاد دستورشناسی زبان فارسی

فصل اول کتاب، خواننده را به دوران پیش از تدوین رسمی قواعد دستور زبان فارسی می برد و به بررسی وضعیت کلی زبان فارسی و مطالعات مرتبط با آن می پردازد. در این دوره، زبان فارسی به صورت طبیعی و شفاهی در حال تکامل و گسترش بود، اما نیاز به چارچوب بندی و قانون مند کردن آن به تدریج احساس می شد. نویسندگان به ظرافت، زمینه فرهنگی، اجتماعی و تاریخی را که منجر به نیاز به دستورنویسی شد، تشریح می کنند. آن ها به این نکته اشاره می کنند که چگونه عوامل مختلفی از جمله توسعه ادبیات، نیاز به تدریس زبان، و تعامل با فرهنگ های دیگر، بستری برای آغاز تلاش های اولیه در جهت دستورشناسی فراهم آورد. این فصل، شالوده ای محکم برای درک فصول بعدی فراهم می کند و اهمیت تلاش های بعدی دانشمندان را برجسته تر می سازد.

۲.۳. فصل دوم: پیدایش علم دستورشناسی در تاریخ زبان شناسی فارسی

فصل دوم، به یکی از مهم ترین تحولات در تاریخ زبان فارسی می پردازد: ظهور و پیدایش علم دستورشناسی. این بخش، خواننده را با نخستین تلاش ها و مکاتب اولیه ای آشنا می سازد که برای تدوین قواعد زبان فارسی شکل گرفتند. نویسندگان به تحلیل عمیق رویکردهای متفاوتی می پردازند که دانشمندان در آن زمان برای نظم بخشیدن به ساختار زبان به کار گرفتند. آن ها چالش های پیش روی این پیشگامان، از جمله فقدان منابع مدون، تنوع گویش ها، و پیچیدگی های ساختاری زبان فارسی را بررسی می کنند. این فصل روشن می سازد که چگونه با گذر زمان و تلاش های مستمر، بنیان های دستور زبان فارسی گذاشته شد و راه برای تحقیقات آتی هموار گردید. خواندن این فصل، درک عمیق تری از فرآیند شکل گیری یک علم زبانی و دشواری های اولیه آن به دست می دهد.

۲.۴. فصل سوم: تحقیق در قواعد دستور زبان فارسی در آذربایجان (قرن های سیزدهم و چهاردهم)

در این فصل، نویسندگان به صورت عمیق و تحلیلی، وارد جزئیات فعالیت های علمی و پژوهشی دانشمندان آذربایجانی در حوزه دستور زبان فارسی در قرن های سیزدهم و چهاردهم هجری قمری می شوند. این دوره، از نظر تاریخی، از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا آذربایجان در این زمان، خود به مرکزی برای تعاملات فرهنگی و علمی تبدیل شده بود. پژوهشگران، با معرفی آثار شاخص و روش های به کار گرفته شده توسط این دانشمندان، نشان می دهند که چگونه آن ها با رویکردهای نوآورانه و دقت علمی، به مطالعه و تدوین قواعد دستور زبان فارسی پرداخته اند.

«این کتاب به وضوح نشان می دهد که دانشمندان آذربایجانی در دورانی که شاید کمتر مورد توجه بوده، با تلاشی خستگی ناپذیر و رویکردهایی پیشرو، سهمی بسزا در تدوین و پالایش دستور زبان فارسی داشته اند.»

تحقیقات آن ها، اغلب با رویکردی تطبیقی، به مقایسه قواعد فارسی با زبان های دیگر منطقه می پرداخت که خود غنای بیشتری به پژوهش هایشان می بخشید. این فصل، پرده از تلاش های ارزشمند و اغلب ناگفته ای برمی دارد که در شکوفایی زبان فارسی نقش حیاتی ایفا کرده است.

۲.۵. فصل چهارم: محققین آذربایجانی زبان شناسی فارسی (قرن های سیزدهم و چهاردهم)

فصل چهارم، گامی فراتر نهاده و به معرفی دقیق تر نام ها، زندگی نامه مختصر، و دستاوردهای کلیدی محققان برجسته آذربایجانی در حوزه زبان شناسی فارسی در قرون سیزدهم و چهاردهم می پردازد. این بخش، جنبه انسانی پژوهش را برجسته می کند و خواننده را با شخصیت های علمی که پشت این تحقیقات قرار داشتند، آشنا می سازد. نویسندگان، به نقش این افراد در گسترش دانش زبان شناسی فارسی اشاره کرده و تأثیرات متقابل فرهنگی و علمی را که در این دوره میان آذربایجان و ایران شکل گرفته بود، مورد بررسی قرار می دهند. از طریق معرفی این دانشمندان، اهمیت نقش آذربایجان به عنوان یک پل فرهنگی و علمی میان شرق و غرب، بیش از پیش آشکار می شود و درک ما از تاریخ غنی زبان فارسی تکمیل می گردد.

۲.۶. فصل پنجم: تحقیق دانشمندان آذربایجانی در کشورهای مختلف شرق درباره زبان شناسی فارسی

این فصل، دامنه پژوهش را گسترش داده و به نقش دانشمندان آذربایجانی در مراکز علمی خارج از آذربایجان، به ویژه در کشورهای مختلف شرق، می پردازد. این بخش از کتاب، جنبه ای کمتر شناخته شده از فعالیت های این پژوهشگران را روشن می سازد. چگونه مهاجرت های علمی و حضور دانشمندان آذربایجانی در امپراتوری عثمانی، آسیای مرکزی، و دیگر مراکز علمی شرقی، به غنای مطالعات زبان شناسی فارسی در این مناطق کمک کرده است؟ نویسندگان، با تحلیل این مهاجرت ها و تأثیرات منطقه ای آن ها، نشان می دهند که چگونه دانش و تخصص این افراد، از مرزهای جغرافیایی فراتر رفته و به توسعه زبان شناسی فارسی در سطح وسیع تری کمک کرده است. این فصل تصویری از یک شبکه علمی گسترده را ترسیم می کند که در آن دانشمندان آذربایجانی نقش فعالی ایفا کرده اند.

۲.۷. فصل ششم: دستور زبان های فارسی نوشته شده در آذربایجان و ایران (قرن نوزدهم و ربع اول قرن بیستم)

با ورود به قرن نوزدهم و ربع اول قرن بیستم، فصل ششم به مقایسه و تحلیل تطبیقی دستور زبان های فارسی تدوین شده در آذربایجان و ایران می پردازد. این دوره، با تحولات سیاسی و اجتماعی مهمی در هر دو منطقه همراه بود که تأثیر مستقیمی بر رویکردهای علمی و پژوهشی داشت. نویسندگان، به بررسی چگونگی تأثیر مدرنیزاسیون و رویکردهای جدید زبان شناسی بر تدوین دستور زبان در این دو منطقه می پردازند. تفاوت ها و شباهت ها در رویکردها، تأکید بر جنبه های مختلف زبان، و نوآوری های صورت گرفته در هر دو سوی ارس، محور اصلی این فصل است. این بخش، درک عمیق تری از پویایی های زبان شناسی در دوره معاصر و چالش های مواجهه با تغییرات را فراهم می آورد و نشان می دهد چگونه هر دو منطقه، با الهام از یکدیگر و با رویکردهای خاص خود، به غنای دستور زبان فارسی افزوده اند.

۲.۸. فصل هفتم: تلاش دانشمندان آذربایجانی در رشد و تکامل زبان شناسی فارسی در روسیه از قرن نوزدهم تا انقلاب اکتبر

فصل پایانی کتاب، به نقش حیاتی دانشمندان آذربایجانی در مراکز علمی روسیه تزاری، از قرن نوزدهم تا آستانه انقلاب اکتبر، اختصاص دارد. این دوره، شاهد حضور پررنگ پژوهشگران آذربایجانی در شهرهای مهم روسیه بود که به مطالعه و تدریس زبان فارسی می پرداختند. نویسندگان، دستاوردها و تأثیرات سیاسی-فرهنگی این حضور را بر مطالعات زبان شناسی فارسی در این منطقه تحلیل می کنند. این بخش روشن می سازد که چگونه این دانشمندان، با دانش عمیق خود از زبان و فرهنگ فارسی، به توسعه مطالعات شرق شناسی در روسیه کمک کرده اند و پلی میان فرهنگ های مختلف ایجاد کرده اند. این فصل، پرده از ابعادی پنهان از تاریخ زبان شناسی فارسی برمی دارد و گستردگی نفوذ و تأثیر دانشمندان آذربایجانی را در سطح بین المللی به تصویر می کشد.

۳. تحلیل و نقد کلی کتاب: نقاط قوت و نوآوری ها

کتاب «تحقیقات دانشمندان آذربایجانی درباره زبان فارسی» نه تنها یک اثر پژوهشی، بلکه سندی ماندگار از پیوندهای عمیق فرهنگی و علمی میان ایران و آذربایجان است. این اثر با نقاط قوت و نوآوری های خاص خود، جایگاه ویژه ای در ادبیات زبان شناسی فارسی پیدا می کند که آن را از سایر آثار متمایز می سازد.

جامعیت و گستردگی

یکی از برجسته ترین ویژگی های این کتاب، جامعیت و گستردگی آن است. نویسندگان نه تنها یک دوره زمانی طولانی (از قرن یازدهم تا بیستم) را پوشش داده اند، بلکه با استفاده از منابع متنوع و چندزبانه (فارسی، ترکی آذری، ترکی استانبولی، عربی، روسی، انگلیسی و فرانسه)، ابعاد مختلفی از پژوهش های زبان شناسی فارسی را مورد بررسی قرار داده اند. این وسعت در منابع و دوره زمانی، به خواننده تصویری کامل و چندوجهی از سیر تحولات و مطالعات زبان فارسی ارائه می دهد و امکان درک عمیق تری از موضوع را فراهم می کند. این جامعیت، ارزش مرجعیت کتاب را به شدت افزایش می دهد و آن را به یک منبع قابل اعتماد برای پژوهشگران تبدیل می سازد.

رویکرد نوآورانه

نوآوری اصلی کتاب در تأکید بر نقش کمتر شناخته شده دانشمندان آذربایجانی در تاریخ زبان شناسی فارسی نهفته است. پیش از این، شاید توجه کمتری به سهم این پژوهشگران در تدوین قواعد دستوری، نگارش فرهنگ لغت، و توسعه مطالعات زبان شناسی فارسی در منطقه و حتی در مراکز علمی روسیه شده بود. این کتاب با پر کردن این خلاء پژوهشی، تصویری کامل تر و عادلانه تر از مشارکت های علمی در این حوزه ارائه می دهد. این رویکرد، نه تنها به تصحیح دیدگاه های تاریخی کمک می کند، بلکه الهام بخش پژوهش های آتی در زمینه مطالعات تطبیقی و بین فرهنگی است.

ارزش پژوهشی

این اثر، به دلیل رویکرد پژوهشی دقیق و مستند خود، از ارزش علمی بسیار بالایی برخوردار است. «تحقیقات دانشمندان آذربایجانی درباره زبان فارسی» برای دانشجویان و پژوهشگران رشته های زبان و ادبیات فارسی، زبان شناسی، تاریخ و مطالعات خاورشناسی، منبعی بی بدیل است. این کتاب می تواند به عنوان نقطه آغازی برای تحقیقات عمیق تر در زمینه مطالعات تطبیقی میان زبان های منطقه، بررسی روابط فرهنگی و علمی ایران و آذربایجان، و همچنین تحلیل متدهای پژوهشی در دوران های مختلف مورد استفاده قرار گیرد. دقت در ارجاعات، تحلیل های مستدل، و رویکرد بی طرفانه، اعتبار علمی کتاب را تضمین می کند.

کیفیت نگارش و ترجمه

کیفیت نگارش نویسندگان و ترجمه عباد ممی زاده، از دیگر نقاط قوت کتاب است. متن روان، شیوا و عاری از پیچیدگی های غیرضروری است که مطالعه آن را برای طیف وسیعی از مخاطبان، از دانشجویان تا اساتید، لذت بخش می سازد. توانایی مترجم در انتقال مفاهیم تخصصی به زبانی قابل فهم، بدون کاستن از دقت علمی، ستودنی است. این کیفیت در نگارش و ترجمه، به ماندگاری و گسترش نفوذ علمی اثر کمک شایانی می کند و زمینه را برای بهره برداری حداکثری خوانندگان فراهم می آورد.

در مجموع، این کتاب نه تنها یک دایرهالمعارف از تحقیقات زبان شناسی است، بلکه یادآوری کننده اهمیت همکاری های علمی و فرهنگی در طول تاریخ است. این اثر به ما یادآوری می کند که دانش مرز نمی شناسد و چگونه پژوهشگران از فرهنگ های مختلف می توانند در غنای یک میراث مشترک سهیم باشند.

۴. مشخصات فنی و نشر کتاب

برای علاقمندانی که مایلند به این اثر ارزشمند دسترسی پیدا کنند، آشنایی با مشخصات فنی و نشر کتاب حائز اهمیت است. این اطلاعات به خوانندگان کمک می کند تا نسخه مورد نظر خود را یافته و به محتوای غنی آن دسترسی پیدا کنند.

عنوان	توضیحات
نام کامل کتاب	تحقیقات دانشمندان آذربایجانی درباره زبان فارسی
نویسندگان	جمیله صادقوا، طیبه علسگروا
مترجم	عباد ممی زاده
ناشر	انتشارات بین المللی الهدی
سال انتشار	۱۳۷۷ (این تاریخ برای چاپ اولیه توسط انتشارات الهدی ذکر شده است و ممکن است چاپ های بعدی نیز موجود باشد)
تعداد صفحات	۱۹۴ صفحه (نسخه چاپی)
موضوعات اصلی	زبان شناسی، تاریخ زبان فارسی، نقد و بررسی ادبی، شرق شناسی، زبان و ادبیات تطبیقی، روابط فرهنگی ایران و آذربایجان
ISBN	۹۷۸-۹۶۴۴۳۹۰۸۷۶ (این کد ISBN نمونه ای است و برای نسخه دقیق باید به اطلاعات ناشر مراجعه شود)

این مشخصات نشان می دهد که کتاب توسط یک ناشر معتبر در زمینه بین المللی و فرهنگی به چاپ رسیده است که خود بر اهمیت محتوای آن می افزاید. تعداد صفحات نیز حاکی از حجم معقول و در عین حال پرمحتوای اثر است که خواننده را خسته نمی کند اما اطلاعات کافی ارائه می دهد.

۵. چرا این کتاب را باید بخوانیم؟

پس از مرور جامع محتوا و تحلیل دقیق فصول مختلف، این پرسش پیش می آید که چرا مطالعه کتاب «تحقیقات دانشمندان آذربایجانی درباره زبان فارسی» برای مخاطبان امروزی ضروری است؟ دلایل متعددی وجود دارد که این اثر را به یک منبع ارزشمند و خواندنی تبدیل می کند و آن را از دیگر کتاب های حوزه زبان شناسی متمایز می سازد.

1. گسترش افق های تاریخی: این کتاب به خواننده این فرصت را می دهد که با ابعاد کمتر شناخته شده تاریخ زبان فارسی و نقش دانشمندان آذربایجانی در این مسیر آشنا شود. این شناخت، تصویر ما را از تکامل زبان فارسی کامل تر و غنی تر می سازد.
2. فهم پیوندهای فرهنگی: روابط ایران و آذربایجان، فراتر از مرزهای سیاسی، در طول تاریخ از پیوندهای عمیق فرهنگی و زبانی برخوردار بوده است. این کتاب به وضوح این پیوندها را نشان می دهد و به درک بهتر تعاملات فرهنگی دو ملت کمک می کند.
3. اهمیت برای پژوهشگران: برای دانشجویان و پژوهشگران رشته های زبان شناسی، ادبیات فارسی، تاریخ و شرق شناسی، این کتاب یک منبع دست اول و حیاتی است. رویکرد تحلیلی و مستند آن، زمینه را برای تحقیقات آتی و پایان نامه های دانشگاهی فراهم می آورد.
4. رویکرد نوآورانه: تمرکز بر سهم دانشمندان آذربایجانی، یک رویکرد تازه در مطالعات زبان شناسی فارسی است که می تواند دیدگاه های جدیدی را در زمینه تحلیل تاریخ زبان ارائه دهد. این نوآوری، پژوهشگران را به کنکاش در ابعاد پنهان تر تاریخ علم تشویق می کند.
5. آشنایی با متدولوژی های پژوهشی: این کتاب، نمونه ای عالی از یک پژوهش جامع و دقیق با استفاده از منابع چندزبانه است. مطالعه آن می تواند به خوانندگان، به ویژه دانشجویان، در آشنایی با متدولوژی های پیشرفته پژوهشی کمک کند.
6. تجربه روایتی جذاب: با وجود ماهیت علمی، نگارش روان و تحلیل های عمیق، مطالعه کتاب را به تجربه ای جذاب تبدیل می کند که خواننده را به سفری علمی در تاریخ زبان فارسی دعوت می کند.

در نهایت، خواندن این کتاب به مثابه کشف گنجینه ای پنهان است که نه تنها اطلاعات ارزشمندی را به دست می دهد، بلکه به درک عمیق تر ما از هویت زبانی و فرهنگی مان کمک می کند. این اثر، دعوتی است به تعمق در گذشته، برای درک بهتر حال و شکل دهی به آینده.

نتیجه گیری

کتاب «تحقیقات دانشمندان آذربایجانی درباره زبان فارسی» اثر جمیله صادقوا و طیبه علسگروا، فراتر از یک کتاب مرجع ساده، یک سند تاریخی و فرهنگی ارزشمند است که نقش بی بدیل دانشمندان آذربایجانی را در غنای زبان فارسی، به شکلی تحلیلی و مستند، به تصویر می کشد. این اثر، نه تنها به تصحیح و تکمیل تاریخ زبان شناسی فارسی کمک می کند، بلکه به خواننده دیدگاهی تازه و عمیق از پیوندهای ناگسستنی فرهنگی میان ایران و آذربایجان ارائه می دهد.

با مرور دقیق هر فصل، خواننده به سفری در دل تاریخ می رود و با تلاش های پیشگامانه پژوهشگرانی آشنا می شود که در تدوین قواعد دستوری، حفظ اصالت، و توسعه مطالعات زبان فارسی، سهمی شگرف داشته اند. این کتاب به وضوح نشان می دهد که چگونه دانش، از مرزهای جغرافیایی فراتر رفته و چگونه همکاری های علمی می تواند میراث های فرهنگی مشترک را غنی تر سازد.

«این کتاب، یادآوری نیرومند از قدرت دانش و پیوندهای فرهنگی است که در طول قرون، زبان فارسی را همچون رودی پربار تغذیه کرده و از چشمه های جوشان علم آذربایجان نیز سیراب گشته است.»

در نتیجه، «تحقیقات دانشمندان آذربایجانی درباره زبان فارسی» نه تنها یک منبع حیاتی برای هر پژوهشگر و علاقمند به زبان و ادبیات فارسی است، بلکه الهام بخش درک عمیق تر از تعاملات فرهنگی منطقه و گرامیداشت تلاش های علمی پیشگامان است. مطالعه این کتاب، درک ما را از مسیر پرفراز و نشیب زبان فارسی و جایگاه آن در گستره تاریخ و فرهنگ، به طور چشمگیری وسعت می بخشد و گواه روشنی بر قدرت پایداری و نفوذ این زبان کهن است. این کتاب دعوتی است برای بازخوانی تاریخ با نگاهی تازه و عمیق، و قدردانی از تمامی کسانی که در حفظ و بالندگی این میراث جاودان سهم داشته اند.