۵ بازی ساده برای آموزش الفبای انگلیسی به کودک

کودک چهارساله ای را تصور کنید که آهنگ ABC را بی غلط و با ریتم کامل می خواند. مادرش مطمئن است الفبا را بلد است. اما وقتی حرف M را نشانش می دهند، می گوید «ام» و وقتی می پرسند اسم گربه به انگلیسی با چه صدایی شروع می شود، ساکت می ماند. این اشتباه آشنایی است: حفظ آهنگ، نه شناختن صدا.

آموزش الفبای انگلیسی به کودک وقتی کامل می شود که اسم حرف، شکل حرف و صدای حرف به هم وصل شوند. خوشبختانه برای این کار لازم نیست کارت های گران یا اپلیکیشن داشته باشید؛ پنج بازی خانگی کافی است.

سه چیز که معمولاً قاطی می شوند

پیش از هر بازی، تفاوت سه مفهوم را برای خودتان روشن کنید. Letter name اسمی است که در آهنگ ABC می شنوید، مثل «بی» برای B. Letter sound صدایی است که آن حرف در کلمه می دهد، مثل /b/ در ball. Phonics روشی است که همین صداها را به حرف ها وصل می کند و کودک را به خواندن کلمه می رساند.

مثال حرف A را ببینید: اسمش «ای» است، اما در apple صدای /æ/ می دهد و در cake صدای دیگری. به همین دلیل، اگر فقط اسم ها را حفظ کنند، موقع خواندن کلمه به بن بست می رسند. راهنمای Reading Rockets دربارهٔ آشنایی با الفبا هم نام حرف، صدای حرف و شکل حرف را بخش هایی از یک دانش واحد می داند و از شمارهٔ صداهای انگلیسی حدود ۴۴ می گوید، یعنی بیشتر از ۲۶ حرف.

در این جدول، ستون دوم همان چیزی است که کودک از آهنگ می داند و ستون سوم همان چیزی که برای خواندن لازم دارد. معمولاً بزرگسال ها ستون دوم را بیشتر تمرین می دهند، چون بلدش هستند و راحت تر است. اما ستون سوم است که کودک را به کلمه می رساند.

پس هدف از آموزش الفبای انگلیسی به کودک فقط «حرف را بشناسد» نیست. هدف این است که کودک بتواند بگوید: «این حرف B است، صدایش /b/ است و در ball می شنوم.»

سه بازی برای شناخت حرف

هر بازی را ده دقیقه انجام دهید، نه بیشتر. کودک کم سن بعد از ده دقیقه دقتش را از دست می دهد و هدف شما این است که بازی تمام شود در حالی که او هنوز بخواهد ادامه بدهد.

شکار صدا در خانه

وسایل: یک کارت با حرف B و سه چهار شیء خانگی که با /b/ شروع می شوند، مثل ball و bag و book. مراحل: کارت را نشان دهید و بگویید «B، /b/». شیء ها را مخلوط کنید و از کودک بخواهید همه را جمع کند و هر کدام را با صدای اولش بگوید. زمان: حدود ده دقیقه. سن: چهار تا شش سال.

نکتهٔ مهم، تلفظ صدا است. /b/ را کوتاه بگویید، نه «بِ» یا «بَه». هرچه صدا خالص تر باشد، وقتی کودک بعداً صداها را کنار هم می گذارد، کلمه را راحت تر می شنود.

نوشتن حرف روی نمک

وسایل: سینی یا سینی غذاخوری، یک لایهٔ نازک نمک یا آرد. مراحل: حرف را با انگشت خودتان در نمک بکشید و بگویید «S، /s/». سپس کودک همان را با انگشت بکشد و هر بار صدای حرف را بگوید. با تکان دادن سینی، نمک صاف می شود و حرف بعد را می نویسید. زمان: ده دقیقه. سن: چهار تا هفت سال.

دست ورزی، حرف را در حافظهٔ بدن ثبت می کند. اگر کودک هنوز مداد را خوب نگه نمی دارد، همین بازی فشار نوشتن را برمی دارد و فقط روی شکل حرف تمرکز می کند.

حرف با خمیر بازی

وسایل: خمیر بازی و یک کارت حرف. مراحل: کارت را نشان دهید، با کودک روی آن انگشت بکشید، صدای حرف را بگویید و بعد با خمیر همان شکل را بسازید. در پایان، دنبال یک شیء بگردید که با همین صدا شروع شود. زمان: ده تا پانزده دقیقه. سن: چهار تا هفت سال.

از کدام حرف ها شروع کنیم؟

لازم نیست از A شروع کنید و به Z برسید. برخی برنامه های فونیکس، مثل Jolly Phonics، با حرف هایی مثل s، a، t، i، p و n شروع می کنند، چون با همین شش حرف می شود چند کلمهٔ ساده ساخت: sat، pin، tap. کودک زود احساس می کند خواندن بلد شده و همین انگیزه اش را بالا می برد.

یک نمونهٔ برنامهٔ ملایم برای هفتهٔ اول: روز اول و دوم فقط حرف s را کار کنید، روز سوم و چهارم a، و روز پنجم هر دو را با هم مرور کنید. روز ششم و هفتم استراحت یا بازی آزاد است. وقتی کودک صدای چهار حرف را مطمئن می گوید، می توانید کلمه های دوحرفی و سه حرفی بسازید.

اگر دنبال راهنمای فارسی دیگری هم هستید، آموزش الفبای انگلیسی به کودکان را هم می توانید کنار این بازی ها بخوانید. هر روش را با سن و حوصلهٔ خود کودک بسنجید.

انجمن NAEYC در راهنمایی برای والدین پیشنهاد می کند چند شیء را که با یک حرف شروع می شوند کنار هم بگذارید، حرف را بکشید، اسمش را بگویید، صدایش را بگویید و ارتباط را توضیح دهید. این همان کاری است که در بازی «شکار صدا» انجام داده اید.

دو بازی برای جفت کردن صدا و تصویر

جفت یابی حرف و تصویر

وسایل: شانزده کارت کاغذی: هشت کارت حرف و هشت کارت تصویر ساده. تصویرها را از مجله ببُرید یا خودتان بکشید. مراحل: کارت ها را وارونه بچینید. نوبتی دو کارت بردارید؛ اگر حرف و تصویرِ هم صدا بود، جفت را نگه دارید و بلند بگویید «M، /m/، moon». زمان: دوازده دقیقه. سن: پنج تا هفت سال.

برای شروع، فقط چهار جفت بسازید. وقتی کودک راحت شد، جفت ها را بیشتر کنید. بازی خوب با موفقیت کوچک شروع می شود.

پرش روی حروف

وسایل: شش برگ کاغذ بزرگ که روی هر کدام یک حرف نوشته اید و چسب کاغذی برای چسباندنشان به زمین. مراحل: حرف ها را روی زمین بچسبانید. یک صدا را بگویید، مثلاً /t/، و کودک باید روی حرف T بپرد. اگر اشتباه کرد، دوباره صدا را بگویید و بگذارید خودش جواب را پیدا کند. زمان: ده دقیقه. سن: چهار تا شش سال.

مطمئن شوید کاغذها خوب چسبیده اند تا کودک سُر نخورد. اگر خانهٔ شما فرش دارد، همین بازی را روی فرش با کارت های بزرگ هم می شود انجام داد.

این پنج بازی یک نقطهٔ مشترک دارند: در هر کدام، کودک هم حرف را می بیند، هم صدایش را می گوید و هم با دست یا بدن کاری می کند. بچه ها وقتی چند حس را با هم درگیر کنند، حرف را راحت تر یاد می گیرند. پس اگر یک بازی در خانهٔ شما جواب نداد، به جای کنار گذاشتن آموزش الفبای انگلیسی به کودک، همان صدا را با بازی دیگری امتحان کنید.

همان جدول را می شود روی در یخچال چسباند. هر روز وقتی کودک از کنارش رد شد، یک ردیف را بپرسید: «این حرف چه صدایی دارد؟» این کار سی ثانیه بیشتر وقت نمی گیرد، اما تکرار پراکنده ای است که حافظه را محکم می کند. نظارت کنید که پرسش مثل امتحان نشود؛ لحن شما باید لحن بازی باشد.

کتاب های تصویری ساده هم کمک می کنند. شب ها فقط یک صفحه را با هم ببینید و فقط دربارهٔ اولین صدای نام تصویرها حرف بزنید. لازم نیست متن را بخوانید یا ترجمه کنید.

اشتباه های رایج و اولین قدم امروز

اول: همهٔ حرف ها را یکجا شروع کردن. دو یا سه حرف جدید در هفته کافی است و بقیه وقت باید مرور باشد. دوم: اصلاح مدام. اگر کودک /b/ را درست نگفت، فقط خودتان یک بار درست بگویید و از او نخواهید تکرار کند. سوم: مقایسه با کودک های دیگر. سرعت یادگیری صدا برای هر کودک فرق می کند.

چهارم، و این یکی را فراموش نکنید: صدای بعضی حرف ها برای بچه هایی که فارسی صحبت می کنند تازه است، مثل th در think. اگر کودک آن را با /s/ یا /t/ جایگزین کرد، نگران نشوید. با تمرین و شنیدن مکرر، گوشش آن را تشخیص می دهد.

اگر بعد از چند هفته کودک هنوز صدای یک حرف را قاطی می کند، به جای تکرار بی پایان، راه را عوض کنید. همان حرف را با حرکت بدن بگویید، یا کلمهٔ دیگری با همان صدا پیدا کنید. گاهی مشکل در انتخاب کلمهٔ مثال است، نه در یادگیری کودک.

همین الان یک برگ کاغذ بردارید، حرف B را بزرگ بنویسید و در خانه سه چیزی پیدا کنید که با /b/ شروع می شوند. کودک را صدا بزنید و بگویید: «بیا با هم شکار کنیم.» همین کافی است.